นิ่วทางเดินปัสสาวะคือก้อนแข็งที่เกิดขึ้นในระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งรวมถึงไต กรวยไต ท่อไต และกระเพาะปัสสาวะ นิ่วเหล่านี้สามารถประกอบด้วยเกลือแร่ต่างๆ ที่ตกผลึกออกมาจากปัสสาวะ โดยเฉพาะเมื่อมีการเข้มข้นของสารละลายในปัสสาวะสูงเกินไป นิ่วทางเดินปัสสาวะสามารถก่อให้เกิดอาการเจ็บปวดอย่างมากและอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ได้
ประเภทของนิ่วทางเดินปัสสาวะ
- นิ่วแคลเซียม: เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด ซึ่งมักประกอบด้วยแคลเซียมออกซาเลตหรือแคลเซียมฟอสเฟต
- นิ่วยูริค: เกิดจากความเข้มข้นสูงของกรดยูริคในปัสสาวะ
- นิ่วสตรูไวต์: เกิดจากการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะที่ทำให้เกิดการกลายเป็นด่าง
- นิ่วซีสทีน: เกิดจากภาวะทางพันธุกรรมที่ทำให้เกิดกรดอะมิโนซีสทีนในปัสสาวะสูงผิดปกติ
อาการของนิ่วทางเดินปัสสาวะ
- อาการปวดท้องหรือปวดด้านข้าง
- อาการปวดร้าวไปยังอวัยวะเพศหรือต้นขา
- ปัสสาวะแสบขัด
- ปัสสาวะมีเลือดปน
- ความถี่ในการปัสสาวะเพิ่มขึ้น
- ไข้หรือหนาวสั่นหากมีการติดเชื้อร่วมด้วย
การวินิจฉัย
- การตรวจปัสสาวะ
- การตรวจอัลตราซาวด์ทางเดินปัสสาวะ
- การถ่ายภาพเอกซเรย์
- การทำคอมพิวเตอร์โทโมกราฟี (CT)
การรักษานิ่วทางเดินปัสสาวะ
การรักษาขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งของนิ่ว รวมถึงอาการและภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น ตัวเลือกรักษาอาจรวมถึง
- การดื่มน้ำมากๆ เพื่อช่วยให้นิ่วถูกขับออกมาตามธรรมชาติ
- การใช้ยาบรรเทาปวด
- การใช้ยาที่ช่วยให้ท่อปัสสาวะขยายตัวเพื่อช่วยให้นิ่วผ่านออกมาได้ง่ายขึ้น
- การทำลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทกภายนอก (extracorporeal shock wave lithotripsy)
- การผ่าตัดเพื่อนำนิ่วออก
การป้องกันนิ่วทางเดินปัสสาวะมักเกี่ยวข้องกับการบริโภคน้ำเพียงพอและการควบคุมอาหารที่อาจกระตุ้นให้เกิดนิ่ว บางกรณีอาจต้องมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือการใช้ยาเพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดนิ่วทางเดินปัสสาวะอีกครั้ง